Wraz z początkiem listopada nadeszła chwila, w której należy podsumować wyniki pierwszego miesiąca funkcjonowania AwiBazy. Poniżej przedstawione zostały informacje na temat tego, jak rozwijał się sam system oraz jakie obserwacje zostały wprowadzone do bazy danych, z wyszczególnieniem najciekawszych z nich. 

Zainteresowanie systemem przerosło najśmielsze oczekiwania

W ciągu pierwszej doby od momentu uruchomienia AwiBazy, w systemie zarejestrowało się aż 80 użytkowników. Wieści o serwisie rozeszły się błyskawicznie za sprawą komunikatu, który pojawił się na stronie internetowej OTOP, a następnie na ptasich listach i forach dyskusyjnych. Do końca października powstało 233 kont użytkowników, a liczba ta stale rośnie. Użytkownicy, którzy w tym czasie zarejestrowali się w systemie, pochodzą nie tylko z Polski, lecz również z Belgii, Czech, Finlandii, Irlandii, Niemiec, Turcji oraz Wielkiej Brytanii.

Liczba obserwacji zanotowanych w samym październiku, które zostały już wprowadzone do systemu, osiągnęła 5500, a dotyczyły one 206 gatunków ptaków (należy dodać, że w AwiBazie zgromadzono już informacje na temat aż 295 gatunków)! Zestawienie 10-ciu najczęściej odnotowywanych w minionym miesiącu gatunków przedstawia się następująco:

Statystyki dotyczące liczby wizyt w ternie, liczby obserwacji i liczby gatunków odnotowanych w AwiBazie, a także liczby użytkowników zarejestrowanych w systemie, można śledzić na bieżąco na stronie logowania do systemu www.awibaza.pl .

W tym miejscu chcielibyśmy podziękować wszystkim użytkownikom za wprowadzanie swoich obserwacji do systemu oraz wyrazy poparcia dla inicjatywy OTOP. Mamy nadzieję, że dzięki niej obserwatorzy ptaków będą mogli wymieniać się swoimi spostrzeżeniami i informować się nawzajem o tym gdzie i kiedy warto się wybrać w celu obserwacji ptaków. Pozwoli to spopularyzować miejsca dotąd nieznane, a także wskazać te, które są ważne z punktu widzenia ochrony ptaków.

Najciekawsze obserwacje - co i gdzie działo się w październiku 2007?

Z nieukrywaną radością prezentujemy najciekawsze obserwacje z minionego miesiąca. Dotyczą one dużych koncentracji ptaków napotkanych podczas wizyt w terenie, późnych lub wczesnych stwierdzeń poszczególnych gatunków oraz obserwacji rzadkości.

Spektakularne wędrówki gęsi

Październik kojarzy się nieodłącznie z wędrówką ptaków - spektakularnymi przelotami gęsi gniazdujących w tajdze i tundrze, oraz stadami innych blaszkodziobych, gromadzących się na zbiornikach wodnych i rozlewiskach rzek. Do AwiBazy wprowadzonych zostało 7 obserwacji łabędzi czarnodziobych, w tym obserwacja 63 osobników stwierdzonych 29.10 na stawach Rydwan koło Łowicza w woj. łódzkim. Największe koncentracje gęsi odnotowano na terenie rezerwatu Słońsk w Parku Narodowym Ujście Warty w Lubuskiem: 6.10 widziano tam m.in. 2700 gęsi białoczelnych, a 13.10 naliczono aż 20000 gęsi zbożowych. W Nadgoplańskim Parku Tysiąclecia w woj. kujawsko-pomorskim w dniu 6.10 zaobserwowano z kolei 4500 gęgaw. Tego samego dnia nad Parsętą pod Kołobrzegiem odnotowano także stado 20 bernikli kanadyjskich. Poza tym w minionym miesiącu w zachodniej części kraju 7-miokrotnie obserwowano bernikle białolice, najwięcej - 47 osobników 6.10. w rezerwacie Karsiborska Kępa pod Świnoujściem, a dzień później 52 ptaki w samym Świnoujściu.

Spośród obserwacji innych gatunków z rzędu blaszkodziobych, warto wspomnieć o stwierdzeniu 31 mandarynek 7.10 w Parku Łazienkowskim w Warszawie - jedynym miejscu w Polsce, gdzie gatunek ten regularnie przystępuje do lęgów, dużej koncentracji krakw na rozlewiskach koło Zakładów Chemicznych w Policach pod Szczecinem, gdzie 5.10 naliczono 1100 osobników, a także koncentracji 2000 cyraneczek 6.10 na Zbiorniku Jeziorsko na pograniczu województw łódzkiego i wielkopolskiego. Rozpoczął się również wyraźny przelot morskich gatunków kaczek - ogorzałek, lodówek, markaczek i uhli, nurów - rdzawoszyjego i czarnoszyjego, a także perkozów rogatych. Wszystkie te gatunki obserwowane były nie tylko na wybrzeżu, lecz również w głębi lądu.

Ostatnie bociany i szczególnie liczne czaple

Jeśli chodzi o przedstawicieli rzędu brodzących, na uwagę zasługuje fakt, iż w październiku odnotowano łącznie 60 obserwacji czapli białych, w tym znaczne koncentracje, np. 320 osobników 14.10 na stawach Przeręb pod Zatorem w woj. małopolskim. Ostatnie stwierdzenia pojedynczych bocianów czarnych pochodzą z 6.10 ze stawów Monowskich pod Oświęcimiem w Małopolsce oraz 7.10 z rezerwatu Łyczyńskie Olszyny koło Konstancina-Jeziornej w woj. mazowieckim. Bociany białe widziane były jeszcze 6.10 - po jednym osobniku w Nadgoplańskim Parku Tysiąclecia oraz pod Rogoźnem w woj. kujawsko-pomorskim.

Przelot "drapoli"

Początek jesieni to okres gdy można obserwować szereg ptaków szponiastych - zarówno tych, które odlatują z Polski na zimowiska położone w południowej Europie i Afryce, jak również tych, które przylatują z północy, aby spędzić tu zimę. I tak najpóźniejszym stwierdzeniem kani czarnej okazała się być obserwacja 2 ptaków w dniu 6.10 pod Białobrzegami w woj. podkarpackim, a w przypadku kani rudej - obserwacja 1 ptaka 13.10 w rezerwacie Słońsk. Ostania obserwacja błotniaka stawowego pochodzi 19.l0 ze stawów Przeręb, a błotniaka łąkowego z 16.10, kiedy to zaobserwowano 1 samca na polach pod Witkowem w woj. podkarpackim. Ze zbiornika Siemianówka w woj. podlaskim pochodzi z kolei najpóźniejsze stwierdzenie orlika krzykliwego, który był tam widziany 6.10 Zanotowano również pierwsze pojawy szponiastych przylatujących z północy - 6.10 łącznie 4 obserwacje myszołowów włochatych w północnej części kraju oraz 1-wszego drzemlika w dniu 7.10 w Łodzi. Ponadto warto wspomnieć o koncetracji 80 myszołowów na Żuławach Cedyńskich w woj. zachodniopomorskim w dniu 6.10 oraz 4 stwierdzeniach sokoła wędrownego na północy i zachodzie kraju.

Żurawiowe i siewkowe

W październiku wielokrotnie obserwowano żurawie, a największą ich liczbę zanotowano na Zbiorniku w Nieliszu w woj. lubelskim, gdzie 7.10 naliczono 3200 ptaków.

W omawianym okresie w dalszym ciągu napotykano szereg gatunków siewkowców, z czego na szczególną uwagę zasługują następujące doniesienia:
- czajka - 4350 osobników 17.10 na stawach Popielewo koło Knyszyna w woj. podlaskim;
- biegus zmienny - 309 osobników 6.10 na stawach Przeręb, 196 osobników tego samego dnia na Zbiorniku Jeziorsko oraz 200 osobników 13.10 w rezerwacie Słońsk,
- batalion - 100 osobników 6.10 na Zbiorniku Jeziorsko,
- bekasik - 1 ptak 11.10 w Starym Lesieńcu w Sudetach Środkowych,
- dubelt - 1 osobnik 19.10 na stawach Przeręb.

Spośród obserwacji mewowców wprowadzonych do AwiBazy, najeciekawsze dotyczą poniższych gatunków:
- wydrzyk ostrosterny - co najmniej 3 osobniki tego gatunku oraz 20 nieoznaczonych, widzianych 13.10 w Ujściu Wisły pod Świbnem w woj. pomorskim,
- mewa czarnogłowa - pojedyncze ptaki 6.10 na Zbiorniku Siemianówka oraz na stawach Monowskich,
- mewa żółtonoga - 20 osobników 14.10 na stawach Przeręb.

Z innej beczki

Do kategorii największych stad należy zaliczyć koncentrację 3596 grzywaczy na stawach w Występie koło Nakła nad Notecią w woj. kujawsko-pomorskim. W kategorii najpóźniejszych obserwacji fenologicznych powinny się natomiast znaleźć dwa ostatnie stwierdzenia dudków z dnia 6.10 - 1 ptaka zanotowano w Wytomyślu w woj. wielkopolskim, a 2 inne w Czarnym, gm. Wielgie w woj. kujawsko-pomorskim. 

Rzadkie dzięcioły z dala od puszczy

Zaskakujące są doniesienia o 2 niezależnych obserwacjach dzięcioła białogrzbietego w dolinach rzecznych w okolicach Warszawy. Pierwsza z nich dotyczy ptaka stwierdzonego 6.10 pomiędzy Otwockiem Wielkim i Nadbrzeżem, druga - ptaka widzianego 11.10 w pobliżu Zbiornika Zegrzyńskiego.

Pożegnanie z ptakami

Miniony miesiąc obfitował w obserwacje gatunków, które z reguły opuszczają nasz kraj wraz z końcem lata. Niektóre z nich widziane były jeszcze w połowie października.
Ostatnie jerzyki obserwowano w dniach 6-7.10 w Tuchlinie w woj. pomorskim - odpowiednio 5 i 7 osobników. Za ich przykładem podążyły również ostatnie jaskółki. Brzegówka widziana była jeszcze 6.10 na stawach Przeręb, tego samego dnia gdy w dwóch innych miejscach - na Zbiorniku Bukówka w Sudetach Środkowych w woj. dolnośląskim i na Karsiborskiej Kępie obserwowane były ostatnie oknówki. Na Zbiorniku Bukówka miała również miejsce najpóźniejsza z odnotowanych obserwacja dymówki - 14.10 zaobserwowano tam 1 osobnika tego gatunku.

Do późnych obserwacji należy również zaliczyć stwierdzenie świergotka polnego w dniu 11.10 nad Zbiornikiem Zegrzyńskim. Należące do tej samej rodziny ptaków pliszki żółte odnotowano natomiast po raz ostatni 6.10 w dolinie Górnej Huczwy na Lubelszczyźnie oraz w Nowym Borku w gm. Błażowa na Podkarpaciu. Ponadto należy wspomnieć o pleszkach widzianych w Pisarzowicach w woj. śląskim oraz w podwarszawskich Markach w dniu 7.10. Ostatnia odnotowana obserwacja pokląskwy dotyczy stwierdzenia z 7.10 w Dziećkowicach w woj. małopolskim. Trzy dni później - 10.10 w Czadrowie w Sudetach Środkowych widziano natomiast pojedynczą kląskawkę. Warto również wspomnieć o białorzytce zaobserwowanej 7.10 w Tuchlinie na Pomorzu.

Małe, niepozorne i skryte

Kolejną grupą ptaków, na spotkanie z którymi przyjdzie nam czekać do wiosny, są przedstawiciele rodziny pokrzewkowatych. 7.10 po raz ostatni odnotowano pojedyncze rokitniczki (na stawach rybnych w Szczekocinach w woj. śląskim oraz nad Jeziorem Wytyckim w woj. lubelskim), trzcinniczka (w Grzybnie koło Sremu w woj. Wielkopolskim) oraz trzciniaka (we wspomnianych wcześniej Szczekocinach). Tego samego dnia widziano 1 piegżę w Ustce, oraz 2 kapturki w Obrzycku w woj. wielkopolskim. 6.10 odnotowano natomiast 1 cierniówkę w Tuchlinie na Pomorzu.

Najpóźniej migrującymi przedstawicielami rodziny pokrzewkowatych są świstunki, a tegoroczne obserwacje potwierdzają tę regułę. Świstunkę leśną obserwowano jeszcze 6.10 w Nowym Borku w woj. podkarpackim, a ostatnie piecuszki dzień później na południu kraju - pod Dębicą na Podkarpaciu, nad Zalewem Czorsztyńskim w Małopolsce oraz w Kluczborku na Opolszczyźnie. Stawkę zamyka stwierdzenie pojedynczego pierwiosnka z 22.10 znad Soły w Małopolsce.

Warto wspomnieć także o kilku innych gatunkach, z którymi przyszło pożegnać się w tym roku. Ostatnia obserwacja muchołówki szarej pochodzi z 11.10 z Mierzawy koło Jędrzejowa w woj. świętokrzyskim. Późne, choć być może jeszcze nie ostatnie, remizy widziano tego samego dnia w dwóch różnych miejscach - 7.10 w Objezierzu koło Obornik w Wielkopolsce oraz nad Jeziorem Wytyckim na Lubelszczyźnie, odpowiednio 2 i 3 ptaki. Nad Wisłoką w Dębicy w dniu 6.10 widziano 1 gąsiorka, a dzień później w tym samym miejscu nawet 2 osobniki tego gatunki. Najbardziej interesująca wydaje się jednak obserwacja dziwonii nad Jeziorkiem Wilanowskim w Warszawie w dniu 6.10.

Zimowi goście

Na koniec należy wspomnieć o pierwszych przybyszach z północy, którzy zwiastują nadejście jesiennych chłodów i zimy. Pierwsze stado górniczków - 27 ptaków, zostało zanotowane 26.10 na torfowisku Roskosz pod Chełmem na Lubelszczyźnie. Na wybrzeżu zaczęły się już pojawiać pierwsze świergotki nadmorskie - już 6.10 obserwowano pojedynczego osobnika na Karsiborskiej Kępie w Delcie Świny. Tego samego dnia w miejscowości Szynych koło Grudziądza pojawiło się stadko 11 jemiołuszek. Jery obserwowane były od 7.10, w tym również na południu kraju, a najwięcej - 150 osobników - stwierdzono 22.10 w Gierancicach w powiecie nyskim na Opolszczyźnie. Pierwsze z odnotowanych rzepołuchów (stado 20 osobników) widziane były 14.10 w Kuźnicy na Półwyspie Helskim, a tydzień wcześniej zanotowano pierwszą śniegułę na falochronie w Świnoujściu.