Grudniowe wieści z ptasiego świata
Dobiegł końca pierwszy kwartał funkcjonowania AwiBazy. Na koniec grudnia minionego roku liczba kont użytkowników wyniosła 361, a w ciągu ostatniego miesiąca przybyło ich 43. Mimo zimowej aury, wielu użytkowników prowadziło obserwacje w terenie i na bieżąco wprowadzało swoje obserwacje do systemu. W AwiBazie znalazło się ostatecznie 1480 obserwacji z grudnia, a dotyczyły one 119 gatunków ptaków. Na liście 10-ciu najczęściej odnotowywanych nastąpiła zmiana w czołówce, a sama lista prezentuje się następująco:
| Nazwa zwyczajowa | Nazwa łacińska | Liczba obserwacji |
| Bogatka | Parus major |
78 |
| Krzyzówka |
Anas platyrhynchos |
60 |
| Modraszka |
Parus caeruleus |
59 |
| Sójka |
Garrulus glandarius |
49 |
| Myszołów |
Buteo buteo | 47 |
| Sroka | Pica pica |
43 |
| Łabędź niemy |
Cygnus olor |
42 |
| Dzięcioł duży |
Dendrocopos major |
39 |
| Kos |
Turdus merula |
37 |
| Czapla siwa |
Ardea cinerea |
36 |
Wszystkim osobom, które wprowadziły swoje obserwacje do AwiBazy serdecznie dziękujemy!
Zima oczami ptasiarza
Jad dotąd można odnieść wrażenie, że prawdziwa zima dopiero ma nadejść, o czym świadczą np. obserwacje ptaków blaszkodziobych. Na stawach rybnych na śródlądziu w dalszym ciągu można było obserwować stada łabędzi niemych, które o tej porze powinny były przemieścić się na zimowiska. Na Stawach Adolfińskich pod Oświęcimiem w dniu 5.12. odnotowano 296 osobników tego gatunku, a dwa dni później na stawach Przeręb koło Zatora 166 ptaków. Kolejnym dowodem na spóźnianie się zimy są obserwacje kaczek. Na Zalewie Jawornik w Jaworze na Dolnym Śląsku w dniu 9.12. obserwowano stado 38 świstunów, a 2 inne osobniki obserwowano jeszcze 31.12. nie znajdującym się nieopodal Zbiorniku Mściwojów. Największe skupisko krakw liczyło natomiast 12 osobników i zostało odnotowane 7.12. na stawach Przeręb. Odnotowano również spóźnialskie rożeńce - pojedyncze ptaki widziano jeszcze 28.12. na Zbiorniku Zegrzyńskim na Mazowszu i w Poddębicach w Łódzkiem. Największa z odnotowanych na śródlądziu koncentracji krzyżówek osiągnęła liczbę 2100 osobników i została zarejestrowana 9.12. w rez, Łężczok koło Raciborza na Śląsku. Ciekawostką jest obserwacja samca karolinki w dniu 29.12. w Parku Kępa Potocka w Warszawie, choć gatunek ten jest uznawany w Polsce za uciekiniera z niewoli.
Przelot morskich kaczek mamy już za sobą, choć tu i ówdzie niektóre z nich podjęły próbę przezimowania. Na wspomnianym Zalewie Jawornik 9 i 26.12. przebywały 3 ogorzałki, a 5.12. na jednej ze żwirowni w Opolu odnotowano 2 markaczki i 11 uhli. Przy zaporze Zbiornika Zegrzyńskiego w miejscowości Dębe 27 i 30.12. obserwowano 8 lodówek, co jest liczbą wartą odnotowania w przypadku śródlądzia. Po wielkich stadach kaczek odnotowanych na tym zbiorniku w listopadzie, pozostały już tylko w wspomnienia - jedynie 1.12. widziano tam 44 uhle i 150 gągołów. Na Zbiorniku Turawskim na Opolszczyźnie 8.12. zarejestrowano z kolei stado 19 bielaczków.
Spośród obserwacji innych ptaków wodnych na uwagę zasługuje późna obserwacja perkoza rdzawoszyjego z dnia 30.12. na Zalewie Rybnickim na Śląsku oraz fakt, iż na wymienionej wcześniej żwirowni w Opolu w dniu 5.12., oprócz wspomnianych kaczek, stwierdzono perkoza rogatego i zausznika. 7.12. na stawach Przeręb obserwowano jeszcze 2 bąki i 18 czapli białych. Ten ostatni gatunek stwierdzono w grudniu 7-miokrotnie, a jego obserwacje pochodzą z Wielkopolski, Opolszczyzny, Górnego Śląska i Małopolski. Największe z odnotowanych zgrupowań pochodzi z 9.12. z rez. Łężczok i liczyło 49 osobników. Dla porównania, największa koncentracja czapli siwych odnotowana w tym samym okresie - 5.12. na stawach Adolfińskich - liczyła 44 osobniki.
Spośród obserwacji ptaków szponiastych warte odnotowania jest stwierdzenie dwóch błotniaków stawowych 31.12. na stawach w Koniecpolu na Śląsku, z których 1 osobnik - samiec, został sfotografowany. Zimowanie tego gatunku w Polsce zostało dotychczas odnotowane zaledwie kilka razy. Najczęściej odnotowywanym ptakiem szponiastym był myszołów - w AwiBazie znalazło się 47 obserwacji tego gatunku. Jego krewniak z północy - myszołów włochaty - stwierdzony został zaledwie 4 razy, co zdaje się potwierdzać przypuszczenia, iż zima dopiero nadejdzie. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku sokołów - pod względem liczby obserwacji dominowała pustułka, sokół wędrowny odnotowany został zaledwie 1 raz - 8.12. nad Jeziorem Średzkim koło Środy Wielkopolskiej, a po drzemlikach nie pozostało ani śladu.
Powracając do ptaków wodno-błotnych, warte odnotowania są 3 obserwacje żurawi: 2 osobniki widziane były w dniu 9.12. w rez. Łężczok, przelotne stado 17 ptaków 15.12. pod Sierakowem w Wielkopolsce, oraz 3 osobniki w dniu 30.12. nad Notecią w gminie Barcin w woj. kujawsko-pomorskim. 5.12. widziano po raz ostatni 3 kuliki wielkie na stawach Adolfińskich, a 7.12. na stawach Przeręb ostatnią czajkę. Na Zbiorniku Żywieckim w woj. śląskim odnotowano z kolei dużą koncentrację mew pospolitych - dnia 20.12. naliczono tam 1500 osobników. Zdecydowanie najciekawszymi gatunkami, których obserwacje zostały wprowadzone do AwiBazy w ostatnim miesiącu, okazały się: mewa delawarska - dorosły ptak, posiadający kolorową obrączkę założoną w 2005 roku pod Szczecinem, widziany i sfotografowany 1.12. na Jeziorze Kortowskim w Olsztynie (na którym był uprzednio stwierdzony w grudniu 2006 roku), oraz alczyk - obserwowany przez dziesiątki osób w dniach 2., 7. i 15.12. w ujściu Wisły Śmiałej koło Gdańska-Górek Wschodnich. Oba te gatunki były uprzednio stwierdzane w Polsce zaledwie około 10 razy.
Zima to okres, w którym można obserwować zgrupowania odpoczywających uszatek. Stada tych ptaków ukrywają się w ciągu dnia w koronach drzew, często w bliskim sąsiedztwie człowieka, pozostając zupełnie niezauważone. W grudniu takie zgrupowania zostały odnotowane w Środzie Wielkopolskiej - 8.12. było to 14 osobników, a 23.12 - 15 ptaków. Natomiast 28.12. w Mierzawie koło Jędrzejowa w woj. świętokrzyskim obserwowano stado 20 uszatek.
Spośród ptaków wróblowych, na spędzenie zimy w Polsce w tym roku zdecydowały się m.in. pliszki siwe - po 3 osobniki widziane były w dniach 2. i 30.12 nad Zalewem Rybnickim na Górnym Śląsku. W różnych miejscach na terenie kraju odnotowano także 9 obserwacji pojedynczych rudzików, a 23.12. nad Zalewem Jawornik stwierdzono 2 kopciuszki. Ponadto w miejscowości Suchy Bór pod Opolem widziano stado 80 szpaków. Wszystko to może świadczyć o tym, iż tegoroczna zima nie będzie ptakom straszna.
Z drugiej strony nie będzie można spodziewać się zbyt dużej liczby zimowych gości, takich jak chociażby jemiołuszki. W niektóre lata ptaki te pojawiają się w stadach liczących nawet po kilka tysięcy osobników. Największe stado odnotowane w minionym miesiącu liczyło jednak zaledwie 150 osobników, a zaobserwowano je 10.12. w pobliżu dworca głównego PKP w Szczecinie. Także obserwacje rzepołuchów i śnieguł należały do rzadkości. Tylko raz widziano stado rzepołuchów liczące 52 osobniki - miało to miejsce 26.12. w Szreniawie w powiecie miechowskim w Małopolsce. Pojedyncza śnieguła widziana była natomiast 7.12. w rez. Ptasi Raj w Gdańsku-Górkach Wschodnich. Uwagę zwraca przy tym obserwacja dużego stada potrzeszczy - 25.12. w miejscowości Poręba na Śląsku naliczono 550 osobników tego gatunku.
Jad dotąd można odnieść wrażenie, że prawdziwa zima dopiero ma nadejść, o czym świadczą np. obserwacje ptaków blaszkodziobych. Na stawach rybnych na śródlądziu w dalszym ciągu można było obserwować stada łabędzi niemych, które o tej porze powinny były przemieścić się na zimowiska. Na Stawach Adolfińskich pod Oświęcimiem w dniu 5.12. odnotowano 296 osobników tego gatunku, a dwa dni później na stawach Przeręb koło Zatora 166 ptaków. Kolejnym dowodem na spóźnianie się zimy są obserwacje kaczek. Na Zalewie Jawornik w Jaworze na Dolnym Śląsku w dniu 9.12. obserwowano stado 38 świstunów, a 2 inne osobniki obserwowano jeszcze 31.12. nie znajdującym się nieopodal Zbiorniku Mściwojów. Największe skupisko krakw liczyło natomiast 12 osobników i zostało odnotowane 7.12. na stawach Przeręb. Odnotowano również spóźnialskie rożeńce - pojedyncze ptaki widziano jeszcze 28.12. na Zbiorniku Zegrzyńskim na Mazowszu i w Poddębicach w Łódzkiem. Największa z odnotowanych na śródlądziu koncentracji krzyżówek osiągnęła liczbę 2100 osobników i została zarejestrowana 9.12. w rez, Łężczok koło Raciborza na Śląsku. Ciekawostką jest obserwacja samca karolinki w dniu 29.12. w Parku Kępa Potocka w Warszawie, choć gatunek ten jest uznawany w Polsce za uciekiniera z niewoli.
Przelot morskich kaczek mamy już za sobą, choć tu i ówdzie niektóre z nich podjęły próbę przezimowania. Na wspomnianym Zalewie Jawornik 9 i 26.12. przebywały 3 ogorzałki, a 5.12. na jednej ze żwirowni w Opolu odnotowano 2 markaczki i 11 uhli. Przy zaporze Zbiornika Zegrzyńskiego w miejscowości Dębe 27 i 30.12. obserwowano 8 lodówek, co jest liczbą wartą odnotowania w przypadku śródlądzia. Po wielkich stadach kaczek odnotowanych na tym zbiorniku w listopadzie, pozostały już tylko w wspomnienia - jedynie 1.12. widziano tam 44 uhle i 150 gągołów. Na Zbiorniku Turawskim na Opolszczyźnie 8.12. zarejestrowano z kolei stado 19 bielaczków.
Spośród obserwacji innych ptaków wodnych na uwagę zasługuje późna obserwacja perkoza rdzawoszyjego z dnia 30.12. na Zalewie Rybnickim na Śląsku oraz fakt, iż na wymienionej wcześniej żwirowni w Opolu w dniu 5.12., oprócz wspomnianych kaczek, stwierdzono perkoza rogatego i zausznika. 7.12. na stawach Przeręb obserwowano jeszcze 2 bąki i 18 czapli białych. Ten ostatni gatunek stwierdzono w grudniu 7-miokrotnie, a jego obserwacje pochodzą z Wielkopolski, Opolszczyzny, Górnego Śląska i Małopolski. Największe z odnotowanych zgrupowań pochodzi z 9.12. z rez. Łężczok i liczyło 49 osobników. Dla porównania, największa koncentracja czapli siwych odnotowana w tym samym okresie - 5.12. na stawach Adolfińskich - liczyła 44 osobniki.
Spośród obserwacji ptaków szponiastych warte odnotowania jest stwierdzenie dwóch błotniaków stawowych 31.12. na stawach w Koniecpolu na Śląsku, z których 1 osobnik - samiec, został sfotografowany. Zimowanie tego gatunku w Polsce zostało dotychczas odnotowane zaledwie kilka razy. Najczęściej odnotowywanym ptakiem szponiastym był myszołów - w AwiBazie znalazło się 47 obserwacji tego gatunku. Jego krewniak z północy - myszołów włochaty - stwierdzony został zaledwie 4 razy, co zdaje się potwierdzać przypuszczenia, iż zima dopiero nadejdzie. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku sokołów - pod względem liczby obserwacji dominowała pustułka, sokół wędrowny odnotowany został zaledwie 1 raz - 8.12. nad Jeziorem Średzkim koło Środy Wielkopolskiej, a po drzemlikach nie pozostało ani śladu.
Powracając do ptaków wodno-błotnych, warte odnotowania są 3 obserwacje żurawi: 2 osobniki widziane były w dniu 9.12. w rez. Łężczok, przelotne stado 17 ptaków 15.12. pod Sierakowem w Wielkopolsce, oraz 3 osobniki w dniu 30.12. nad Notecią w gminie Barcin w woj. kujawsko-pomorskim. 5.12. widziano po raz ostatni 3 kuliki wielkie na stawach Adolfińskich, a 7.12. na stawach Przeręb ostatnią czajkę. Na Zbiorniku Żywieckim w woj. śląskim odnotowano z kolei dużą koncentrację mew pospolitych - dnia 20.12. naliczono tam 1500 osobników. Zdecydowanie najciekawszymi gatunkami, których obserwacje zostały wprowadzone do AwiBazy w ostatnim miesiącu, okazały się: mewa delawarska - dorosły ptak, posiadający kolorową obrączkę założoną w 2005 roku pod Szczecinem, widziany i sfotografowany 1.12. na Jeziorze Kortowskim w Olsztynie (na którym był uprzednio stwierdzony w grudniu 2006 roku), oraz alczyk - obserwowany przez dziesiątki osób w dniach 2., 7. i 15.12. w ujściu Wisły Śmiałej koło Gdańska-Górek Wschodnich. Oba te gatunki były uprzednio stwierdzane w Polsce zaledwie około 10 razy.
Zima to okres, w którym można obserwować zgrupowania odpoczywających uszatek. Stada tych ptaków ukrywają się w ciągu dnia w koronach drzew, często w bliskim sąsiedztwie człowieka, pozostając zupełnie niezauważone. W grudniu takie zgrupowania zostały odnotowane w Środzie Wielkopolskiej - 8.12. było to 14 osobników, a 23.12 - 15 ptaków. Natomiast 28.12. w Mierzawie koło Jędrzejowa w woj. świętokrzyskim obserwowano stado 20 uszatek.
Spośród ptaków wróblowych, na spędzenie zimy w Polsce w tym roku zdecydowały się m.in. pliszki siwe - po 3 osobniki widziane były w dniach 2. i 30.12 nad Zalewem Rybnickim na Górnym Śląsku. W różnych miejscach na terenie kraju odnotowano także 9 obserwacji pojedynczych rudzików, a 23.12. nad Zalewem Jawornik stwierdzono 2 kopciuszki. Ponadto w miejscowości Suchy Bór pod Opolem widziano stado 80 szpaków. Wszystko to może świadczyć o tym, iż tegoroczna zima nie będzie ptakom straszna.
Z drugiej strony nie będzie można spodziewać się zbyt dużej liczby zimowych gości, takich jak chociażby jemiołuszki. W niektóre lata ptaki te pojawiają się w stadach liczących nawet po kilka tysięcy osobników. Największe stado odnotowane w minionym miesiącu liczyło jednak zaledwie 150 osobników, a zaobserwowano je 10.12. w pobliżu dworca głównego PKP w Szczecinie. Także obserwacje rzepołuchów i śnieguł należały do rzadkości. Tylko raz widziano stado rzepołuchów liczące 52 osobniki - miało to miejsce 26.12. w Szreniawie w powiecie miechowskim w Małopolsce. Pojedyncza śnieguła widziana była natomiast 7.12. w rez. Ptasi Raj w Gdańsku-Górkach Wschodnich. Uwagę zwraca przy tym obserwacja dużego stada potrzeszczy - 25.12. w miejscowości Poręba na Śląsku naliczono 550 osobników tego gatunku.
MR