Temat tegorocznych Dni Ptaków - Gęgawa

Tematem przewodnim Europejskich Dni Ptaków są dzikie gęsi.

Ptaki te znajdują szczególne miejsce w sercach Polaków. Uczestnicy akcji z całej Europy będą  mieli szansę w październikowy weekend zaobserwować gęś zbożową (Anser fabalis), krótkodziobą (Anser brachyrhynchus), białoczelną (Anser albifrons), małą (Anser erythropus), a być może także niezwykle rzadko widywane na naszym kontynencie śnieżyce duże (Anser caerulescens) czy gęsi tybetańskie (Anser indicus).

 Dzikie gęsi w obiektywie Michała Radziszewskiego
Kliknij TUTAJ!

Szczególnym względami obdarzyliśmy gęgawę (Anser anser) – uroczą gęś, przodka gęsi domowej, której dorównuje wzrostem (około 83 – 98 cm). Jest to stosunkowo nielicznie występujący w Polsce gatunek (2800 - 3000 par), ale  często obserwowany w naszym kraju podczas migracji. Gęgawę rozpoznać można po brunatnoszarym upierzeniu, nieco jaśniejszym niż u innych dzikich gęsi, masywnej szyi pokrytej pionowymi pręgami i  pomarańczowym dziobie. Gęgawa charakteryzuje się również tym, że w locie prezentuje dwubarwny spód skrzydeł (ciemne lotki i jasny spód) i wydaje krzykliwe dźwięki, które brzmią jak „gang ang ang”.  

Gęś występuje w całej Europie oraz w Azji. W czasie migracji widywana jest także na obszarach, które nie są jej lęgowiskami. Najchętniej przebywa na terenach podmokłych, w dolinach rzecznych, stawach rybnych i na łąkach.

Nasze gęgawy odlatują we wrześniu – listopadzie na zimowiska nad Morze Śródziemne.

(fot. Michał Radziszewski)

Więcej o gęgawie przeczytasz na stronie (kliknij obrazek)

Ciekawostki z życia dzikich gęsi:

• Gęgawy to monogamiczne ptaki, tworzą pary na całe życie.
  

• Udomowienie gęsi nastąpiło około 2000 r. p. n. e. w Grecji i Rzymie.
  

• Gęsi tybetańskie przelatują nad szczytami Himalajów na wysokości 9000 m n. p. m. Zauważone były także przez pilota samolotu na wysokości 8200 m n. p. m.
  

• Opowieści o zderzeniach gęsi z samolotami są prawdziwe. Dlatego też podczas wiosennej wędrówki śnieżyc dużych w okolicach leżącego na szlaku przeprawy kanadyjskiego miasta Winnipeg, wstrzymane zostają loty.
  

• Gęś mała jest gatunkiem rzadkim. Pod koniec XX wieku jej europejska populacja na terenie Skandynawii  liczyła tylko 50 par. Dlatego też przyrodnicy wpadli na pomysł, by zastępczymi matkami dla nich były bernikle białolice, których zadaniem było nauczenie gąsek wędrówek do zachodniej Europy.
  

• Gęś białoczelna w locie wydaje okrzyki przypominające śmiech.
  

• Bernikle białolice potrafią wędrować nad otwartym morzem bez przerwy, np. pokonują trasę z Islandii na Hebrydy w przeciągu 20 godzin.
  

• Adam Mickiewicz  w „Panu Tadeuszu” posłużył się figurą dzikich gęsi i łabędzi w locie, by oddać klimat polskiego nieba:

Patrzcie Państwo, te białe chmurki, jak odmienne!
Zrazu jak stada dzikich gęsi lub łabędzi,
A z tyłu wiatr jak sokół do kupy je pędzi:
Ściskają się, grubieją, rosną, nowe dziwy!
Dostają krzywych karków, rozpuszczają grzywy,
Wysuwają nóg rzędy i po niebios sklepie
Przelatują jak tabun rumaków po stepie (…).

• Przysłowie chińskie głosi: Jeśli kto przez całe życie poluje na dzikie gęsi, w końcu mu dzika gęś oko wydłubie.

Wszystko o Europejskich Dniach Ptaków (FAQ)