Monitoring jesiennej migracji siewkowców na terenie rezerwatu przyrody Beka

Od 2022 roku we współpracy z Katedrą Ekologii i Zoologii Kręgowców Wydziału Biologii Uniwersytety Gdańskiego i Grupą Badawczą Ptaków Wodnych KULING w zakres monitoringu w Bece włączono monitoring siewkowców Charadrii w trakcie migracji jesiennej. Jego celem jest określenie aktualnego znaczenia rezerwatu – w tym szczególnie ujścia rzeki Redy – dla tej grupy ptaków. 

Prace mają charakter porównawczy. W przeszłości regularne liczenia siewkowców zakończono tu w roku 2001 i w ostatnim 20-leciu brak było aktualnych danych o liczebności i terminach pojawów ptaków z tej grupy. Wznowiony monitoring ma na celu określenie liczebności tej grupy ptaków w okresie jesiennej migracji w ujściu rzeki Redy i w pozostałej części rezerwatu oraz porównanie uzyskanych danych z wynikami liczeń prowadzonych w latach 1996-2001. 

Celem tych badań jest określenie, czy miejsce przystankowe w ujściu Redy utrzymało swoje znaczenie dla migrujących siewkowców, czy zmienił się udział poszczególnych gatunków w ugrupowaniu tych ptaków i czy terminy ich jesiennej wędrówki uległy jakimś zmianom. Taka analiza będzie bardzo pomocna w dalszym planowaniu zabiegów ochronnych. 

Krwawodziób, fot. Paweł Kołodziejski

Ptaki były liczone między końcem czerwca i połową listopada raz na pięć dni (pentada) przez osoby posiadające odpowiednio duże doświadczenie. Za każdym razem kontrolowano wszystkie miejsca w rezerwacie, gdzie mogły przebywać siewkowce. W sumie wykonano 30 liczeń, stosując standardowy podział roku na pentady. Teren badań podzielono na 4 części i ptaki w każdej z nich były liczone oddzielnie.

Podczas sezonu badawczego 2025 całkowita liczebność siewkowców wahała się w granicach od 9 do 1060 osobników. W sumie, podczas 30 liczeń stwierdzono 6649 osobników z 28 gatunków. 

Najliczniejszymi gatunkami, których liczebność przekroczyła 100 stwierdzonych ptaków były: 

• biegus zmienny (2249 osobników, 33,7% wszystkich zaobserwowanych siewkowców), 
• kszyk (1688 os., 25,4 %), 
• łęczak (1005 os., 15,1%), 
• czajka (352 os., 5,3%),
• siewnica (219 os., 3,3%), 
• batalion (198 os., 3,0%), 
• sieweczka obrożna (156 os., 2,3%), 
• biegus krzywodzioby (147 os., 2,2%), 
• brodziec piskliwy (121 os., 1,8%), 
• kulik wielki (117 os., 1,8%). 

Te gatunki stanowiły w sumie 93,9% wszystkich siewkowców stwierdzonych podczas liczeń.

Sezon badawczy 2025 wyróżniał się wysoką liczebnością siewkowców, najwyższą od 2022 roku, kiedy to rozpoczęto liczenia ptaków w ramach niniejszego projektu.

Na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań (4 sezony badawcze) można stwierdzić, że:

• teren rezerwatu jest ważnym miejscem dla siewkowców w okresie jesiennej migracji. W dużej części okresu, w jakim wędrują, napotykają na wzmożoną antropopresję ze strony turystów na wybrzeżach Zatoki Gdańskiej. W rezerwacie Beka presja ta jest minimalna i ptaki te mogą uzupełniać tutaj zapasy energetyczne konieczne do kontynuowania migracji.
• Zalanie łąk wodą sprzyja powstaniu odpowiednich żerowisk i powoduje, że więcej ptaków z tej grupy zatrzymuje się tutaj podczas jesiennej migracji. W roku 2025, w pierwszej części okresu migracji (do końca lipca) brakowało stagnującej wody na łąkach, co najprawdopodobniej był główną przyczyną bardzo niskiej liczebność siewkowców. Jednak zalanie wodą łąk pod koniec lipca zmieniło sytuację i pozwoliło na osiągnięcie najwyższej liczebności w tym okresie badań.
• Struktura gatunkowa siewkowców zatrzymujących się w rezerwacie Beka w okresie jesiennej migracji, jak i dynamika zmian ich liczebności w dużym stopniu zależy od warunków siedliskowych, które są zmienne sezonowo. W okresie stagnowania wody, łąki są ważnym żerowiskiem tych ptaków, zwłaszcza dla brodźców, biegusów zmiennych i kszyków.

Działanie zostało sfinansowane ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku w ramach zadania pn. Wsparcie realizacji działań ochronnych w rezerwacie przyrody Beka.

Biegusy zmienne i szlamniki, fot. Roman Ziemann

Batalion, fot. Artur Buczkowski

Biegus krzywodzioby, fot. Paweł Kołodziejski

Biegus krzywodzioby, fot. Artur Buczkowski

Czajka, fot. Andrzej Popielski

Kuliki wielkie, fot. Roman Ziemann