kraska(coracias_garrulus_)_c.korkosz_c3121

fot. C. Korkosz

Kraska (Coracias garrulus)

Jest jedynym przedstawicielem kraskowatych gnieżdżącym się w Europie.

Rozpoznawanie

  • Długość ciała: 30-32 cm
  • Rozpiętość skrzydeł: 66-73 cm
  • Masa ciała: 110-160 g

Kraska jest ptakiem o bardzo charakterystycznym, kolorowym upierzeniu, w którym dominuje kolor niebieski lub niebiesko-zielony. Jest wielkości sójki, z którą najczęściej bywa mylona przez niedoświadczonych obserwatorów ze względu na występujący u sójki niebiesko-biały, prążkowany fragment skrzydła. Z daleka sylwetka kraski może budzić skojarzenie także z innymi ptakami krukowatymi, jednak jest od nich smuklejsza, a jej lot jest szybki, zwinny i prostolinijny. Chętnie przesiaduje na eksponowanych stanowiskach: suchych czubkach drzew, słupach, tyczkach, liniach energetycznych.

Występowanie
Kraska dawniej była szeroko rozpowszechnionym gatunkiem w całej Polsce, a obecnie jej populacja znajduje się na skraju wyginięcia. Jeszcze pod koniec lat 70. liczebność kraski w Polsce szacowano na około 1000 par, w połowie lat 80. o połowę mniej – około 500-600 par. Z początkiem lat 90. nastąpił kolejny spadek do 360-380 par. Zanikanie kraski postępowało z zachodu na wschód, zniknęła już całkowicie z krajobrazu Śląska, Małopolski i Wielkopolski. Szacowania dla Polski z 1998 roku podają spadek liczebności do 112-133 par.

Obecnie liczebność populacji szacuje się ok. 30 par. Najsilniejsza lokalna populacja zasiedla obecnie obszar Równiny Kurpiowskiej (26-28 par – dane z roku 2015). Bez podjęcia działań ochronnych, ptak ten może za kilka lat całkowicie zniknąć z naszego kraju.

Populacja Kurpiowska

Równina Kurpiowska była i nadal pozostają główną ostoją kraski w Polsce. Można z całą pewnością powiedzieć, że od sytuacji tego gatunku na Równinie Kurpiowskiej zależy sytuacja tego gatunku w całym kraju. Brak lub fragmentaryczny charakter badań ornitologicznych na tym terenie był przyczyną, tego że dopiero od roku 1990 możemy oszacować liczebność lokalnej populacji kraski. Z dużym prawdopodobieństwem możemy stwierdzić, że gniazdowało tu wówczas około 90 par krasek. Pierwszą pełną i kompletną inwentaryzację przeprowadzono dopiero w roku 1995. Stwierdzono wówczas 65 par lęgowych. Kolejne inwentaryzacje przeprowadzono w latach 1997 i 1998. Dostarczyły one informacje o 61 i 48 parach lęgowych. Po dłuższej przerwie w roku 2005 przeprowadzono kolejną inwentaryzacje całej kurpiowskiej populacji kraski. Stwierdzono wówczas 37 par lęgowych kraski. Ponowiona w roku 2009 inwentaryzacja wykazała gniazdowanie 33 par lęgowych. W latach 2010 i 2011 w ramach Monitoringu Ptaków stwierdzono tu odpowiednio 26 i 24 par lęgowe.
zmiany-liczebnosci-kraski
Zmiany liczebności kraski na Kurpiach w latach 1989 – 2011 (Opracował Andrzej Górski)



Lęgi

legi-kraskiFenologia lęgów kraski (opracował Andrzej Górski)

Pokarm
Dietę kraski stanowią przede wszystkim duże owady, głównie chrząszcze i prostoskrzydłe (świerszcze i pasikoniki). Zjada również dżdżownice, ślimaki, żaby, jaszczurki, małe węże i gryzonie. Kraska poluje zwykle wykorzystując różnego rodzaju punkty obserwacyjne tzw. czatownie czyli suche czubki drzew, słupy, paliki, linie energetyczne. Jest gatunkiem wyspecjalizowanym w chwytaniu ofiar bezpośrednio na ziemi choć czasem łapie też owady w powietrzu.

Siedlisko
W Polsce kraski zasiedlają mozaikę tradycyjnego krajobrazu rolniczego na rozległych, piaszczystych równinach, zwykle w bliskim sąsiedztwie lasu i cieków wodnych. Szczególną rolę odgrywają w nim ekstensywnie użytkowane pastwiska z pojedynczymi starymi drzewami (najczęściej wierzbami lub topolami) lub ich kępami (np. kępy olch w podmokłych obniżeniach).
Choć obecnie w naszym kraju kraski spotkać możemy prawie wyłącznie na terenach otwartych, to kiedyś równie chętnie zasiedlały duże śródleśne polany i zręby. Takie właśnie populacje „leśnych” krasek zachowały się jeszcze na Litwie i Łotwie. Jedna z nich znajduje się niemal tuż za polską granicą, w dużym kompleksie leśnym, którego zachodnim skrajem jest nasza Puszcza Augustowska.
ekstensywne_pastwiska_-_ulubione_siedlisko_kraski_-_kopia

Populacja Światowa
populacja-swiatowaObszar lęgowy kraski rozciąga się od  północno zachodnich skrawków Afryki (Maroko) poprzez południową, środkową i wschodnią Europę, zachodnią i środkową Azję aż do wschodnich Chin i Pakistanu. Zimę spędza w Afryce. Jej europejską populację ocenia się na 55 – 117 tys. par lęgowych i szacuje się, że w ciągu ostatnich 15 lat zmniejszyła się ona o 30%. Kraska zaczęła wycofywać się z północno zachodniego skraju występowania już od początku XX wieku, stopniowo znikając z terytoriów takich państw jak: Niemcy, Dania, Szwecja i Finlandia. W ostatnim dziesięcioleciu przestała również gnieździć się w Czechach, Słowenii, Estonii. Obecnie najsilniejsze populacje kraski na naszym kontynencie występują w: Hiszpanii, Rosji, na Ukrainie, w Rumunii, Bułgarii i Turcji, stanowiąc razem ok. 90% populacji Europejskiej.

Przygotowano na podstawie opracowań:
Andrzej Górski „Występowanie i liczebności kraski na obszarze Równiny Kurpiowskiej” 2012
Kovacs A., Barov B., Orhun C., Gallo-Orsi U. 2008. International Species Action Plan for the European Roller Coracias garrulus garrulus. BirdLife International For the European Commission.

 

Chcę dołączyć do newslettera.

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl
 

Mamy dla Ciebie newsletter! Zapisz się

Tak, chcę dostawać newsletter OTOP (dopóki się nie wypiszę)

FreshMail.pl