Bioróżnorodność w sadach z REWE - OTOP

Kwitnący sad, fot. Krzysztof Stasiak

Okres realizacji

2020-2024 z perspektywą wydłużenia na kolejne lata.

Geneza projektu

Rozpoczęcie projektu było wynikiem nawiązania współpracy pomiędzy firmą REWE, a OTOP i nastąpiło na początku roku 2020. REWE, która jest producentem i dostawcą soków owocowych zależy na wprowadzeniu do oferty produktu z oznaczeniem informującym o wspieraniu bioróżnorodności przy jego produkcji, wytwarzanego z owoców pochodzących od dostawców, u których prowadzone są jak najszersze działania prośrodowiskowe. Dla OTOP jest to okazja do przeprowadzenia działań zmierzających do zwiększenia i wzmocnienia bioróżnorodności w specyficznym środowisku jakim są sady jabłoniowe. Jest to siedlisko o bardzo ograniczonej faunie i florze, ściśle kontrolowanej przez człowieka za pomocą biologicznych i chemicznych środków ochrony roślin, biostymulatorów i innych substancji. Jako, że Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków jest organizacją ekologiczną, a działania statutowe obejmują ochronę ptaków, ta grupa znalazła się w centrum uwagi. Ze względu na zależności ekologiczne, istotne jest jednak działanie kompleksowe na wielu płaszczyznach.

Cele

Głównym celem OTOP jest wzmocnienie bioróżnorodności w wybranych sadach. W oparciu o doświadczenia analogicznego projektu prowadzonego w Niemczech, dostępne dane literaturowe oraz wiedzę ekspercką, staramy się wprowadzić w tych sadach większą liczbę gatunków ptaków, tworzyć bogatsze zbiorowiska roślinne i zwiększyć dostępność tych terenów dla owadów. Istotnym celem jest zrównoważenie tych działań z potrzebami gospodarki sadowniczej, specyfiką tej gałęzi produkcji rolniczej oraz wymaganiami grantodawcy. Bardzo ważnym aspektem prac jest unikanie tworzenia pułapek ekologicznych dla którejkolwiek z grup organizmów.

Działania

Budka lęgowa dla sikor, fot. Krzysztof Stasiak

  1. Inwentaryzacja ornitologiczna – prowadzona w okresie lęgowym ptaków, na obszarze sadów objętych projektem. Prowadzone są szczegółowe kontrole w każdym z sadów, polegające zarówno na obserwacji śpiewających i obecnych w sadach ptaków, jak i notowaniu gniazd. Dodatkowo oceniane jest najbliższe otoczenie sadów. Dotychczasowe prace pozwalają wyodrębnić dominujące gatunki – kwiczoła, śpiewaka, kosa i ziębę, jednak zarówno ich liczebność jak i udział w całości awifauny różnią się znacznie pomiędzy sadami i w kolejnych latach.
  2. Inwentaryzacja botaniczna – analiza zbiorowisk roślinnych istniejących w sadach, wraz z uwzględnieniem zabiegów, które są w nich prowadzone, przede wszystkim koszenia i usuwania roślinności w pasach pod drzewami. Dzięki tym pracom możliwe jest rozbudowanie składu roślinności w miejscach, gdzie będzie ona miała możliwość dalszego rozwoju oraz zachowanie fragmentów cennych, takich jak zadrzewienia lub pasy krzewów.
  3. Monitoring owadów – szkodników jabłek. Prowadzony testowo w jednym z sadów, ma na celu ocenę czy prowadzone przez nas działania pomogą w redukcji ich występowania. Dotychczasowe dane z Europy Zachodniej pokazują, że samo wprowadzenie ptaków owadożernych do sadów, czyli umożliwienie im zakładania gniazd, przynosi wymierny spadek liczebności szkodników owadzich.
  4. Owady zapylające – wiosną, przed kwitnieniem jabłoni, do sadów dostarczono ule z kokonami murarki aby zwiększyć liczbę owadów zapylających i zapewnić im schronienia.
  5. Budki dla ptaków – w sadach zamontowano łącznie 70 budek lęgowych dla sikor,

    Żerdź dla ptaków drapieżnych, fot. Krzysztof Stasiak

    a w ich najbliższym otoczeniu skrzynki lęgowe dla sów, półotwarte budki lęgowe dla małych ptaków oraz schrony dla nietoperzy. Działania te już w pierwszym sezonie lęgowym po ich montażu przyczyniły się do zwiększenia obecności sikor w sadach.

  6. Wprowadzanie roślin, nasadzenia, siew – opracowywane są szczegółowe plany, które pozwolą na przeprowadzenie nasadzeń i siewu różnych roślin w sadach. Będą to zarówno jednoroczne łąki kwietne, które zapewnią pokarm zapylaczom przez cały sezon (dzięki zastosowaniu mieszanek nasion roślin kwitnących w różnych okresach), wieloletniełąki uzupełniające te zasoby, ale także krzewy tworzące remizy i żywopłoty dające schronienie ptakom i owadom.
  7. Rozbudowa i przebudowa małych zbiorników wodnych – w sadach istnieją oczka wodne, które będą modyfikowane tak, aby znalazło się w nich miejsce na poidło i kąpielisko dla ptaków i owadów – płytkie, bezpieczne miejsce z dobrym dolotem, otoczone roślinami pozwalającymi ptakom schronić się w razie niebezpieczeństwa. Rośliny dadzą także ptakom możliwość upewnienia się, że podejście do poidła jest bezpieczne.
  8. Żerdzie dla ptaków – zainstalowane w jednym z sadów słupy w poprzeczkami jako czatownie i miejsca odpoczynku dla ptaków drapieżnych.

Wszystkie te działania są prowadzone sukcesywnie, gdyż trzeba brać pod uwagę zarówno terminarz prac w sadach, fenologię roślin i zwierząt, a także uwarunkowania epidemiologiczne.

Budżet projektu

Dwuletni budżet projektu wynosi 90 110,57 EUR. Większość środków jest przewidziana do wydatkowania w roku 2021 ze względu na wstrzymanie wielu prac w roku 2020 z uwagi na epidemię choroby Covid-19.

Działania dodatkowe

Wobec szerokiej dyskusji związanej z bezpieczeństwem ptaków w sadach i wpływem środków ochrony roślin na ich lęgi, w ramach inwentaryzacji ornitologicznej prowadzona jest ocena strat w lęgach. Analiza specyfiki stosowania i działania środków ochrony roślin (TUTAJ) wskazuje, że nie stanowią one istotnego czynnika śmiertelności ptaków w sadach. Jest to zbieżne z dotychczasowymi wynikami kontroli w sadach – odsetek strat w lęgach jest bardzo niewielki pomimo, że w większości przypadków sad jest prowadzony w sposób konwencjonalny.

Skrzynka dla puszczyka, fot. Krzysztof Stasiak

Ul dla zapylaczy, fot. Krzysztof Stasiak

Donacja

Chcę dołączyć do newslettera.

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl
 

Mamy dla Ciebie newsletter!

Zapisz się  

Tak, chcę dostawać newsletter OTOP (dopóki się nie wypiszę)

FreshMail.pl