7 najlepszych miejsc do obserwacji ptaków w Europie [artykuł partnera]

Na terenie Europy znajduje się prawdziwa mozaika siedlisk: bagna, puszcze, klifowe wybrzeża, stepowe łąki i górskie płaskowyże. W tych miejscach ma swoje schronienie ponad 700 lęgowych gatunków ptaków.

Każdej wiosny i jesieni niebo wypełnia się setkami milionów ptaków wędrujących sobie znanymi szlakami. Możliwości ich obserwacji w Europie są niezwykłe. Zorganizowanie udanego wyjazdu wymaga jednak czegoś więcej niż dobrej lornetki i atlasu.

Dowiedz się, na czym polega staranne przygotowanie do wyprawy obserwacyjnej, jakich zasad należy przestrzegać na terenach chronionych oraz jak zorganizować właściwy ekwipunek. Te wszystkie czynniki decydują o tym, z jakimi wspomnieniami wrócisz ze swojego wyjazdu.

Zanim wyruszysz – jak dobrze się przygotować

Zaplanuj trasę z wyprzedzeniem. Pobierz mapy szlaków, sprawdź, czy wejście do rezerwatu wymaga pozwolenia, i ustal, które czatownie lub kładki są dostępne dla zwiedzających.

Wiele obszarów chronionych w Europie ogranicza dostęp w sezonie lęgowym, dlatego zawsze weryfikuj lokalne przepisy i trzymaj się wyznaczonych ścieżek, aby nie płoszyć gniazdujących ptaków.

Zabierz ze sobą dobrej jakości lornetkę, regionalny atlas ptaków i odpowiednie ubranie na każdą pogodę, ponieważ mokradła i rezerwaty nadmorskie bywają zaskakująco zimne i wietrzne nawet latem. Bardzo przydatna okaże się też aplikacja do rejestrowania obserwacji, taka jak eBird czy BirdNET.

Najcenniejsze ostoje ptaków leżą często w odległych, słabo zurbanizowanych zakątkach Europy, gdzie zasięg lokalnych operatorów bywa zawodny. Karta eSIM pozwala płynnie przełączać się między lokalnymi sieciami w różnych krajach bez konieczności wymiany fizycznej karty SIM, dzięki czemu mapy nawigacyjne, bazy gatunków i tryb offline działają dokładnie wtedy, gdy są najbardziej potrzebne.

Na koniec – zaplanuj wizytę w optymalnym sezonie:

• Wiosna (kwiecień–czerwiec) to czas lęgów, pełnego śpiewu i najwyższej aktywności ptaków.
• Jesień (sierpień–październik) przynosi spektakularne przeloty.

Wyprawa o świcie znacząco zwiększa szanse na spotkanie z gatunkami płochliwymi i o zmierzchowych nawykach.

Najlepsze miejsca w Europie do obserwacji ptaków

Przejdźmy do konkretów – oto polecane przez nas miejsca do obserwacji ptaków w Europie.

Park Narodowy Doñana – Andaluzja, Hiszpania

• Siedlisko: mokradła
• Najlepszy sezon: cały rok, szczyt zimą i wiosną

Ostoja u ujścia Gwadalkiwiru została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO i jest prawdopodobnie najważniejszym mokradłem w Europie Zachodniej. Zawiera rozległe połączenie bagien, lagun i nadmorskich wydm tworząc pomost między Europą a Afryką na jednym z najbardziej uczęszczanych szlaków migracyjnych na świecie.

Zimą pojawiają się tu ogromne stada ptaków wodnych, a wiosną bagna ożywają, gdy pojawią się na nich czaple, warzęchy i bociany. Park jest też jedną z ostatnich ostoi orła iberyjskiego – prawdziwej rzadkości, której nie uświadczysz nigdzie indziej na Ziemi.

Wybrane gatunki ptaków:

• orzeł iberyjski,
• marmurka,
• flaming różowy,
• modrzyk,
• bocian biały.

Delta Dunaju – Rumunia

• Siedlisko: mokradła i delta
• Najlepszy sezon: wiosna i lato

W miejscu, gdzie Dunaj wpada do Morza Czarnego, znajduje się rozległy labirynt kanałów, szuwarów, jezior i wierzbowych lasów, a to tworzy siedlisko niepodobne do niczego innego w Europie. Delta Dunaju emanuje atmosferą wielkiego afrykańskiego mokradła. Z małych łódek sunących wśród szuwarów można obserwować rozległe kolonie lęgowe pelikanów, kormoranów i czapli.

To największa ostoja pelikana kędzierzawego na kontynencie, a także ważne miejsce dla rybitwy białowąsej i ibisa kasztanowatego.

Wybrane gatunki ptaków:

• pelikan kędzierzawy,
• rybitwa białowąsa,
• ibis kasztanowaty,
• bielik.

Camargue – Prowansja, Francja

• Siedlisko: mokradła i solniska
• Najlepszy sezon: wiosna i jesień

Camargue o powierzchni 750 km² jest największym mokradłem Francji i jednym z najpopularniejszych kierunków ornitologicznych na kontynencie. Odnotowano tu pojawienie się dwóch trzecich wszystkich europejskich gatunków ptaków. Słynie z kolonii flamingów różowych brodzących w płytkich lagunach.

Poza flamingami można się natknąć na żołny, dudki, wilgi i niezwykłą różnorodność siewkowych oraz czapli, które upodobały sobie mozaikę słonawych lagun, szuwarów i śródziemnomorskich zarośli.

Wybrane gatunki ptaków:

• flaming różowy,
• czapla purpurowa,
• dudek,
• szczudłak.

Puszcza Białowieska – Polska i Białoruś

• Siedlisko: puszcza pierwotna
• Najlepszy sezon: maj–czerwiec i zima

Puszcza Białowieska to ostatni ocalały fragment nizinnej puszczy pierwotnej w Europie i miejsce autentycznej dziczy. W cieniu potężnych dębów, lip i grabów żyją gatunki, które praktycznie zniknęły już z całej reszty kontynentu.

Gwiazdą jest najtrudniejszy do odszukania europejski dzięcioł – dzięcioł białogrzbiety, lecz puszcza skrywa też dzięcioła trójpalczastego, muchołówkę białoszyją, sóweczkę i muchołówkę małą. Zimą pojawiają się jemiołuszki, a w urodzajne lata – puszczyki mszarne.

Wybrane gatunki ptaków:

• dzięcioł białogrzbiety,
• dzięcioł trójpalczasty,
• sóweczka,
• muchołówka białoszyja,
• jarząbek.

Półwysep Falsterbo – Skania, Szwecja

• Siedlisko: nadmorski punkt przelotów
• Najlepszy sezon: sierpień–październik

Każdej jesieni wąski, południowo-zachodni cypel Szwecji pełni rolę lejka dla milionów ptaków niechętnych do pokonania otwartego morza. Na tym smukłym półwyspie zlatują się ptaki szponiaste, wróblowe, siewkowe i mewy, aby stworzyć jedno z najbardziej spektakularnych widowisk migracyjnych w Europie. W sierpniu przez Falsterbo przelewa się ich tysiące w ciągu doby, po nich nadchodzą fale krogulców, błotniaków stawowych i rybitw.

Obserwatorium ornitologiczne w Falsterbo prowadzi monitoring przelotów od 1955 roku, co czyni je jedną z najdłużej działających stacji badawczych na kontynencie.

Wybrane gatunki ptaków:

• trzmielojad,
• krogulec,
• żołna,
• błotniak stawowy,
• jer.

Jezioro Neusiedler – Austria i Węgry

• Siedlisko: stepowe jezioro
• Najlepszy sezon: wiosna i jesień

Jezioro Neusiedler (Jezioro Nezyderskie) jest rozciągnięte na pograniczu austriacko-węgierskim i zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Ten płytki, wietrzny zbiornik jest otoczony rozległymi szuwarami i przyciąga ponad 300 gatunków, stanowiąc ważny przystanek na Wschodnim Szlaku Atlantyckim.

W szuwarach gniazdują bąki, bączki i wąsatki, a otwarta tafla wody zwabia czaple białe i podgorzałki. Węgierski fragment ostoi, Park Narodowy Fertő–Hanság, uzupełnia obraz o bociany czarne i gatunki łąkowe, w tym dropie.

Wybrane gatunki ptaków:

• czapla biała,
• podgorzałka,
• wąsatka,
• drop zwyczajny,
• bąk.

Jezioro Kerkini – północna Grecja

• Siedlisko: mokradła
• Najlepszy sezon: listopad–luty

Zimą ten zbiornik retencyjny w północnej Grecji staje się jedną z najbardziej fotogenicznych ostoi ornitologicznych w Europie. Na wodzie nocują tysiące gęsi białoczelnych, a jezioro gości jedną z najłatwiej dostępnych w Grecji populacji pelikanów kędzierzawych – zimą ptaki pozwalają zbliżyć się na zaskakująco małą odległość.

Okoliczne pola dają schronienie zimującym ptakom szponiastym, w tym bielikom i myszołowom włochatym, a sezon lęgowy sprowadza z powrotem warzęchy i małe czaple białe.

Wybrane gatunki ptaków:

• pelikan kędzierzawy,
• gęś białoczelna,
• warzęcha,
• bielik.

Podsumowanie

Ornitologiczne bogactwa Europy są ogromne, a nasza lista ledwo muska ich powierzchnię. Sieć obszarów chronionych na naszym kontynencie gwarantuje, że zawsze znajdzie się nowe siedlisko do zbadania i nowy gatunek do wytropienia.

Niezależnie od celu wyprawy obowiązują te same złote zasady: przyjeżdżaj o świcie, poruszaj się cicho, trzymaj się wyznaczonych ścieżek i pozostaw krajobraz dokładnie takim, jakim go zastałeś.