Lasy Sobiborskie na wakacje. Poznaj miejsce, które może zostać parkiem narodowym.

Wakacje to dobry moment, żeby odkrywać mniej oczywiste regiony Polski. Dlatego zapraszamy Was do Lasów Sobiborskich – miejsca lasów, jezior, mokradeł i Bugu, ale też pieszych i rowerowych tras, wielokulturowej Włodawy i przestrzeni, w której naprawdę można zwolnić. To właśnie tutaj pracujemy nad utworzeniem Sobiborskiego Parku Narodowego.

Jezioro Orchowe, fot. Mieczysław Kozioł

Kiedy ostatnio widzieliście nocne niebo bez miejskiej łuny?

Takie, pod którym po zmroku naprawdę robi się ciemno, zamiast świateł miasta widać las, jeziora i mokradła… a po kilku kilometrach marszu można zorientować się, że od dłuższej chwili nie minęło się żadnego człowieka.

Takich miejsc jest w Polsce coraz mniej. Lasy Sobiborskie są jednym z nich.

Od paru miesięcy pracujemy nad utworzeniem tutaj Sobiborskiego Parku Narodowego. I chcemy Wam nie tylko opowiedzieć o powodach, dla których te lasy zasługują na ochronę. Przede wszystkim chcemy Was do nich zaprosić. Najlepiej zacząć… od własnych oczu i własnego doświadczenia.

Na jak długo przyjechać?

Na pierwszy raz warto zarezerwować przynajmniej weekend. Jeśli macie trzy dni – jeszcze lepiej. Jeden dzień wystarczy, żeby zobaczyć fragment Lasów Sobiborskich. Dwa lub trzy pozwalają już połączyć lasy i mokradła z jeziorami, Bugiem, historią Sobiboru i wielokulturową Włodawą.

A jeśli możecie zostać tydzień? Tym lepiej. Lasy Sobiborskie dają przestrzeń na kilka dni zwolnienia tempa: bez konieczności zaliczania kolejnych atrakcji, za to z czasem na las, rower, kajak, jeziora i zwyczajne nicnierobienie.

Najpierw wejdźcie w las.

Dobrym początkiem jest zielona Pętla Sobiborska. Ma 11,3 km, zaczyna się i kończy przy stacji Sobibór – prowadzi przez centralną część Lasów Sobiborskich, w sąsiedztwie rezerwatu Żółwiowe Błota i śródleśnych jezior. To kilka godzin marszu przez bory sosnowe, czyli jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów tego miejsca.

O jego wyjątkowości decyduje mozaika środowisk: suche bory sąsiadują tu z olsami i borami bagiennymi, torfowiskami, śródleśnymi jeziorami, łąkami i dolinami Bugu oraz Włodawki. W opracowaniu przyrodniczym tego obszaru przygotowanym przez dr Bartłomieja Woźniaka i Patrycję Woźniak wskazano aż 18 typów siedlisk wymienionych w Dyrektywie Siedliskowej – wśród nich szczególnie wiele siedlisk związanych z wodą i mokradłami.

Krzemianka, fot. Mieczysław Kozioł

A kiedy już będziecie w lesie – zacznijcie patrzeć i słuchać.

Właśnie tutaj, w Lasach Sobiborskich stwierdzono 50 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej, z czego 36 odbywa tu lęgi. Populacje 23 szczególnie cennych gatunków wyróżniają ten obszar w skali kraju lub regionu.

Tu odkryto w 2010 roku pierwsze w historii Polski lęgi puszczyka mszarnego. Dziś Lasy Sobiborskie pozostają jednym z zaledwie dwóch pewnych miejsc jego gniazdowania w kraju, a sobiborska populacja stanowi około 80–90% polskiej populacji lęgowej.

To również jedna z najważniejszych krajowych ostoi gadożera – jednego z najrzadszych ptaków drapieżnych Polski. W latach 2020–2021 trzy z czterech znanych w kraju par lęgowych gniazdowały właśnie tutaj.

Są tu bociany czarne, dzięcioły białogrzbiete i trójpalczaste, sóweczki, bąki, zielonki, podróżniczki, lelki, derkacze i żurawie. Tych ostatnich naliczono w latach 2021–2022 około 136–150 par, a ich zagęszczenie należy do najwyższych notowanych w Polsce. Zatem żuraw na naszej grafice nie znalazł się przypadkiem.

To tutaj żyje też jedna z najważniejszych w Polsce – i według autorów opracowania prawdopodobnie również w Europie – populacji żółwia błotnego. Są strzeble błotne, kumaki nizinne, rysie, łosie, bobry i wydry. Są torfowiska, bory bagienne i śródleśne jeziora, a w nich niezwykła aldrowanda pęcherzykowata – o części z tych gatunków pisaliśmy już więcej na profilu @LasySobiborskie.

Nie obiecujemy, że podczas spaceru spotkacie żółwia błotnego albo zobaczycie puszczyka mszarnego. Dzika przyroda nie jest atrakcją na zamówienie.

W Sobiborze znajduje się również Muzeum i Miejsce Pamięci w Sobiborze, poświęcone historii niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady („Ucieczka z Sobiboru” – pamiętacie?). Tego miejsca nie traktowalibyśmy jako kolejnego „punktu na trasie”. Warto przeznaczyć na nie osobny czas i uwagę.

Żuraw, fot. Mieczysław Kozioł

 

A co po Pętli Sobiborskiej?

Możliwości jest dużo więcej:

• jeśli chcecie dalej chodzić – możecie wybrać ścieżkę Stulno i okolice rezerwatu Trzy Jeziora, prowadzące przez krajobraz jezior i torfowisk; dłuższą propozycją jest liczący 20,7 km Szlak Siedmiu Jezior Włodawskich;
• jeśli przywozicie rowery – przez Lasy Sobiborskie prowadzi 36-kilometrowa trasa z Włodawy przez Okuninkę i Sobibór do Woli Uhruskiej. Po drodze mija Żółwiowe Błota, rezerwat Jezioro Brudzieniec, Trzy Jeziora i Stulno, a kończy się nad doliną Bugu. Uprzedzamy: jest płasko, ale miejscami bardzo piaszczyście – to trasa raczej dla osób, które lubią teren;
• możecie też spojrzeć na ten krajobraz z perspektywy rzeki. Bug jest naturalną wschodnią granicą Lasów

… a jeśli właśnie NIE szukacie wakacyjnego gwaru, możecie zamieszkać bliżej lasu.

W samym Sobiborze działa Siedlisko Sobibór, z noclegami w odrestaurowanych drewnianych domach, stajence, spichlerzu czy domkach wśród drzew. Z kolei w Macoszynie Małym, przy skraju kompleksu leśnego, znajduje się kemping Dziki Wschód – miejsce dla namiotów, kamperów i przyczep.

Możecie też poszukać noclegu w mniejszych miejscowościach między Włodawą, Okuninką i lasami – choćby w Villi Spełnione Marzenia w Suchawie, położonej nad Włodawką, wśród łąk i lasów. To propozycja dla tych, którzy chcą ciszy, ale jednocześnie zostać niedaleko Włodawy i turystycznej infrastruktury Okuninki.

To tylko kilka przykładów. Wokół Lasów Sobiborskich warto szukać również mniejszych gospodarstw i kwater w miejscowościach położonych z dala od najbardziej uczęszczanych miejsc.

I zostawcie sobie kilka godzin na Włodawę. To Miasto Trzech Kultur – polskiej katolickiej, ruskiej prawosławnej i żydowskiej. W niewielkim centrum, w zasięgu spaceru, stoją barokowy kościół św. Ludwika i klasztor Paulinów, prawosławna cerkiew Narodzenia Najświętszej Marii Panny oraz zespół synagogalny z Wielką Synagogą. Jest też charakterystyczny Czworobok w rynku, tu podobno swoje rany leczył Bohun po pojedynku z Pan Wołodyjowskim. Czeka tu na Was zupełnie inna opowieść o bardzo ciekawym skrawku Polski – o pograniczu i ludziach, którzy przez stulecia je tworzyli.

A potem wróćcie do lasu. Zostańcie do wieczora. Zgaście światło. Popatrzcie w niebo.  Doświadczcie Lasów Sobiborskich. I opowiedzcie o nich innym.
Pokażcie zdjęcia stąd komuś, kto nigdy tu nie był. Zabierzcie kogoś ze sobą następnym razem. Im więcej osób pozna te wspaniałe lasy, tym więcej zrozumie, co je wyróżnia.

My będziemy Wam dalej opowiadać o Lasach Sobiborskich – o ptakach, mokradłach, jeziorach, ludziach i o tym, dlaczego pracujemy nad utworzeniem tutaj parku narodowego.

Bug – Dubnik, fot. Mieczysław Kozioł

….
dane przyrodnicze pochodzą z opracowania: Woźniak B., Woźniak P. 2024. Walory przyrodnicze Lasów Sobiborskich w kontekście zasadności powołania na tym obszarze parku narodowego. Towarzystwo dla Natury i Człowieka, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, Warszawa, Lublin. https://drive.google.com/file/d/1AtIzR6aSzs7HJ2KB18OX7Na6ntkPUZIp/view (dostęp: 07.08.2026)

 

strona projektowa: Sobiborski Park Narodowy – projekt

wcześniejsze aktualności:

• Nowa propozycja granic Sobiborskiego Parku Narodowego trafia do samorządów
• Dialogi publiczne na temat Sobiborskiego Parku Narodowego
• Wizyty studyjne radnych w parkach narodowych
• Raport ekonomiczny i opracowanie prawne dot. powołania Sobiborskiego Parku Narodowego

Informacje na stronach Towarzystwa dla Natury i Człowieka: https://ekolublin.pl/sobibor/

Lasy Sobiborskie na facebooku: https://www.facebook.com/LasySobiborskie/

…

OTOP pozyskało zewnętrzne finansowanie od amerykańskiej fundacji charytatywnej na rzecz działań związanych z wyznaczaniem obszarów chronionych. Projekt wspierany przez RSPB, partnera BirdLife International w Wielkiej Brytanii.

OTOP has secured external funding from a US charity to progress protected area designations. Project supported by the RSPB, the BirdLife International Partner in the UK.