Bagienne strefy buforowe i ochrona wód Morza Bałtyckiego przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z rolnictwa - OTOP

Bagienne strefy buforowe i ochrona wód Morza Bałtyckiego przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z rolnictwa

Fot. Wiesław Król

Bagienne strefy buforowe i ochrona wód Morza Bałtyckiego przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z rolnictwa (ang. Buffering and reducing Baltic Sea nitrate pollution by implementing natural-based solution) to projekt mający na celu propagowanie wiedzy o znaczeniu bagiennych stref buforowych i innych nowatorskich metodach służących redukcji ilości zanieczyszczeń spływających z użytków rolnych do wód – wśród rolników i instytucji zajmujących się w Polsce gospodarką rolną.

Morze Bałtyckie, jako zbiornik płytki, w którym proces wymiany wód jest powolny, w dużym stopniu jest dotknięte problemem zanieczyszczeń. Niemal cała powierzchnia morza (co najmniej 97%)[1] zmaga się z nadmierną eutrofizacją – czyli inaczej mówiąc przeżyźnieniem wód.

Skutki eutrofizacji następują kaskadowo: wzmożony rozwój roślin i glonów prowadzi do zmętnienia oraz zmiany pH wody, następnie zaś do powstawania stref wód pozbawionych tlenu. To z kolei prowadzi do zmniejszenia populacji organizmów wodnych, co ma znaczenie nie tylko dla różnorodności biologicznej, lecz także dla gospodarki rybackiej. Co więcej, to właśnie przeżyźnienie odpowiedzialne jest za zakwity sinic – silnie neurotoksycznych organizmów.

Czynnikiem wyzwalającym cały proces są biogeny – substancje odżywcze, w tym przede wszystkim związki azotu i fosforu. Te zaś dostają się do środowiska wodnego w dużym stopniu z terenów rolniczych, m.in. poprzez wymywanie nawozów stosowanych na polach i łąkach.

Dlatego tak ważne dla OTOP są starania, by polityki rolne (i inne dotyczące zarządzania zasobami naturalnymi) uwzględniały potrzebę transformacji sposobów produkcji żywności i odpowiedniego kształtowania krajobrazu rolniczego. Jedną z kwestii, która nie doczekała się w nowej wspólnej polityce rolnej na lata 2023–2027 dostatecznego ujęcia jest pilna potrzeba redukcji spływu biogenów pochodzących z rolnictwa do wód powierzchniowych. Stało się tak, pomimo iż istnieją w tym zakresie metody już sprawdzone, oparte na stosunkowo tanich naturalnych rozwiązaniach, takich jak bagienne strefy buforowe.

Motyl z pomarańczowymi skrzydłami - czerwończyk nieparek siedzi na liściu trawy

Czerwończyk nieparek, fot. Aleksandra Pępkowska-Król

Bagienne (lub inaczej mokradłowe) strefy buforowe (ang. wetland buffer zones) to tereny podmokłe położone pomiędzy obszarami rolniczymi a ciekami (rowami melioracyjnymi, rzekami) lub jeziorami. Ich główną funkcją jest ochrona wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniem substancjami odżywczymi, a także innymi substancjami, w tym pestycydami. Co więcej pomagają one ograniczać niekorzystne skutki powodzi czy susz, lokalnie łagodzić skutki zmian klimatycznych, ale też istotnie wpływać na klimat w skali globalnej. Co zaś szczególnie istotne z punktu widzenia gospodarki rolnej, odtworzone na potrzeby stref buforowych torfowiska mogą być nadal wykorzystywane rolniczo poprzez paludikulturę i przynosić wymierne zyski.

Wśród najważniejszych działań projektu znajdują się:
  • zgromadzenie wiedzy o najnowocześniejszych, opartych o naturalne rozwiązania, metodach służących redukcji spływu zanieczyszczeń z terenów rolniczych do wód;
  • opracowanie raportów podsumowujących zgromadzoną wiedzę;
  • opracowanie propozycji interwencji wspierających ochronę istniejących i odtwarzanie bagiennych stref buforowych, możliwych do zaimplementowania w polskiej polityce rolnej;
  • promocja możliwości wykorzystania w Polsce konkretnych rozwiązań wśród decydentów, urzędników, doradców rolnych i samych rolników poprzez bezpośrednie kontakty, webinary, wizytę studyjną.
Rycyk stojący na łące wilgotnej patrzący w lewo

Rycyk, fot. Piotr Tomaszewski

Tytuł  projektu: Bagienne strefy buforowe i ochrona wód Morza Bałtyckiego przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z rolnictwa (ang. Buffering and reducing Baltic Sea nitrate pollution by implementing natural-based solution)

Okres realizacji: od 1 lipca 2022 r. do 30 czerwca 2023 r.

Budżet: ok. 73 0000 euro

Partnerzy projektu: BirdLife Europe and Central Asia, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków

Finansowanie: Fundacja Flotilla.

Osoby do kontaktu:

Aleksandra Pępkowska-Król aleksandra.krol@otop.org.pl,

Zofia Bieńkowska zofia.bienkowska@otop.org.pl

Możesz zapisać się na nasz Newsletter o ochronie przyrody dla instytucji i organizacji

[1] HELCOM 2018. HELCOM Thematic assessment of eutrophication 2011–2016. Baltic Sea Environment Proceedings

Zachód słońca nad torfowiskiem niskim

Fot. Fatima Hayatli

Chcę dołączyć do newslettera.

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl
 

Mamy dla Ciebie newsletter!

Zapisz się  

Tak, chcę dostawać newsletter OTOP (dopóki się nie wypiszę)

FreshMail.pl