Nurogęsi w Warszawie - OTOP

Samica nurogęsi z pisklętami. Fot. Hubert Mateuszczyk

Ocena liczebności i występowania nurogęsi (Mergus merganser) w Warszawie. Opracowanie mapy obszarów wrażliwych oraz określenie zagrożeń i zaleceń.

W roku 2023 podjęliśmy próbę określenia wielkości populacji lęgowej nurogęsia w granicach miasta stołecznego Warszawy. W celu wdrożenia skutecznych metod ochrony określiliśmy miejsca lęgowe. Ponadto zebraliśmy informacje archiwalne w celu poznania historii obecności gatunku w stolicy. W raporcie wskazaliśmy zagrożenia i zalecenia oraz opracowaliśmy mapę obszarów wrażliwych dla nurogęsi, ze wskazaniem miejsc lęgowych, korytarzy migracyjnych, żerowisk i zimowisk.

Nurogęś w Warszawie

Pierwsze lęgi w Warszawie stwierdzono w 1987 roku na Wiśle w okolicach Siekierek. Od połowy lat 90-tych XX wieku regularnie stwierdzano pojedyncze samice z młodymi na Wiśle oraz na jeziorach na Wilanowie wzdłuż rzeki Wilanówki. W 1998 roku stwierdzono po raz pierwszy lęgi w okolicach Łazienek Królewskich a konkretnie obserwowano samicę z młodymi na Kanale Piaseczyńskim, która następnie przeprowadziła pisklęta do Portu Czerniakowskiego przez ruchliwe jezdnie ul. Czerniakowskiej. Od tego czasu nurogęsi były regularnie, choć nielicznie lęgowe w Warszawie. Na podstawie danych z lat 80-tych i 90-tych warszawska populacja lęgowa nurogęsia była szacowana na 5-8 lęgowych samic. Poza okolicami Łazienek Królewskich i Jeziorem Wilanowskim, lęgi stwierdzano jeszcze w Parku Skaryszewskim, w Parku nad Balatonem, na Potoku Służewieckim, w Parku Kępa Potocka oraz w Parku Fosa i Stoki Cytadeli.

Mapa skupień na podstawie całorocznych obserwacji nurogęsi w Warszawie zmagazynowanych na portalu ornitho.pl

Metody pracy

W ramach realizacji zadania nie tylko pozyskiwaliśmy dane od osób trzecich (ankietowe), lecz przeprowadziliśmy minimum 2 kontrole piesze w najważniejszych parkach i wzdłuż mniejszych cieków w mieście oraz 3 ornitologiczne spływy kajakowe, nastawione na wykrycie samic z młodymi na Wiśle. Ponadto w roku 2023 realizowany był przez Zarząd Zieleni m. st. Warszawy monitoring ornitologiczny nad Wisłą w granicach Warszawy. Kontrole kwietniowe i majowe wykonywane były naprzemiennie, raz lewą a raz prawą stroną Wisły. Kontrola czerwcowa była realizowana jednocześnie lewą i prawą stroną przez liczniejszy zespół ornitologów. Wyniki monitoringu uwzględniliśmy w niniejszym podsumowaniu.  W trakcie przeprowadzonych prac wszystkie spotkane nurogęsi notowaliśmy w portalu ornitho.pl przy pomocy aplikacji NaturaList.

Ile było nurogęsia w 2023 roku, w Warszawie?

Zebrane informacje pozwoliły ocenić wielkość gniazdującej populacji na 12-17 par. Szczegółowe wyliczenia zaprezentowano w raporcie.

Wybrane zagrożenia
  1. Drapieżnictwo wrony siwej
  2. Zanik siedlisk lęgowych
  3. Ruch kołowy
  4. Bariery architektoniczne
  5. Żegluga i sporty wodne
  6. Psy i koty
  7. Organizacja imprez masowych w okresie lęgowym na trasie przejścia nurogęsi do Wisły
  8. Prace utrzymaniowe zbiorników i cieków wodnych
  9. Powodzie
nurogęś przeprowadza pisklęta przez ruchliwą ulicę. W tle są samochody

Nurogęś z młodymi w trakcie migracji do Wisły. Fot. Ula Frydrych

Zalecenia
  1. Wieszanie skrzynek lęgowych
  2. Utrzymywanie patrolu wolontariuszy z udziałem pracowników Zarządu Zieleni i Zarządu Dróg Miejskich w okresie wyprowadzania młodych przez nurogęsi
  3. Dalsza współpraca ze Strażą Miejską i Policją
  4. Edukacja mieszkańców
  5. Informowanie o szkodliwości wyprowadzania psów bez smyczy w pobliżu zbiorników wodnych w okresie lęgowym
  6. Montaż tablic informacyjnych i edukacyjnych
  7. Pozostawianie martwych i zamierających drzew lub z martwymi konarami, gałęziami, o ile nie zagrażają bezpieczeństwu publicznemu

Informacja dot. Trzymania psów na smyczy nad kanałem Piaseczyńskim. Fot. Facebook Kanał Piaseczyński – ostoja ptaków.

Podziękowania

Serdeczne podziękowania kierujemy do miasta stołecznego Warszawy, które sfinansowało projekt, w szczególności do Biura Ochrony Środowiska i Zarządu Zieleni. Dziękujemy za wieloletni patrol i monitoring newralgicznych obszarów i walkę w trosce o jeden z najrzadszych w Warszawie gatunków ptaków działaczom i sympatykom strony na Facebooku „Kanał Piaseczyński – ostoja ptaków”. Przede wszystkim Hannie Żelichowskiej i Uli Frydrych.

Ogromnie dziękujemy wszystkim wolontariuszkom i wolontariuszom, mieszkankom i mieszkańcom za przekazane obserwacje napotkanych nurogęsi. Uli Frydrych, Joannie Kończak, Krzysztofowi Koprowi oraz Hubertowi Mateuszczykowi serdecznie dziękujemy za zdjęcia do raportu lub na kanały informacyjne w trakcie realizacji projektu. Dawidowi Kilonowi serdecznie dziękujemy za grafikę samicy z młodymi, prezentowaną na okładce.
Wszystkim zaangażowanym w powstanie raportu, za przekazane teksty, materiały, uwagi i recenzję. Podziękowania kierujemy do: Michała Redlisiaka, Marty Dziedzioch i Huberta Mateuszczyka.
Dziękujemy wszystkim za przychylność i okazaną pomoc oraz mieszkańcom, którym los nurogęsi w mieście nie jest obojętny.

Zachęcamy do przeczytania pełnego raportu:

Ocena liczebności i występowania nurogęsi (Mergus merganser) w Warszawie – raport [PDF]

Projekt finansowało Miasto Stołeczne Warszawa

Donacja

Chcę dołączyć do newslettera.

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl
 

Mamy dla Ciebie newsletter!

Zapisz się  

Tak, chcę dostawać newsletter OTOP (dopóki się nie wypiszę)

FreshMail.pl